Fiiller (eylemler) Konu Anlatımı Fiil Türleri ve Fiiller Test Soruları

Fiil (eylem) Nedir?

Türkçe dilbilgisi temel konularından olan fiiller hemen hemen her sınıfta karşımıza çıkan konulardır. Bu ders notumuzda fiiller işlenirken sorulan fiiller kaça ayrılır, fiil çeşitleri nelerdir, kaç çeşit fiil vardır, oluş fiilleri nelerdir, durum fiilleri nelerdir, iş fiilleri nelerdir gibi soruların cevaplarını örneklerle pekiştirerek açıklayacağız.

Konu anlatımı ders notumuzu çalıştıktan sonra buraya tıklayarak fiiller konusunda hazırladığımız test sorularına ulaşabilirsiniz.

Varlıkların yaptıkları işleri,hareketleri,durumları veya onlarla ilgili oluşları zamana ve kişiye bağlayarak anlatan sözcüklere fiil(eylem) denir.

Aşağıdaki kelime grupları amacı tam olarak anlatmaya yetiyor mu?

CÜMLELER                                          DÜŞÜNCELER

Kitabımı çıkarıp sayfaları…                          Amaç tam olarak anlatılmıyor.

Seni saatlerce kapıda…                               Amaç tam olarak anlatılmıyor.

Şimdi aşağıdaki kelime grupları inceleyelim amacı tam olarak anlatmaya yetiyor mu?

CÜMLELER                                           DÜŞÜNCELER

Kitabımı çıkarıp sayfaları karıştırdım.           Amaç tam olarak anlatılıyor.

Seni saatlerce kapıda bekledim .                  Amaç tam olarak anlatılıyor.

Yukarıdaki cümlelerde olduğu gibi işleri yapan yani bir işi,bir oluşu,bir durumu,bir hareketi bildiren kelimelere eylem ya da fiil denir.

Bir sözcüğün fiil olup olmadığını anlamak için kök kısmının sonuna “-mak/-mek” eki getirilir.Anlamlı olursa fiil,anlamsız olursa fiil değildir.

 

ÖRNEK:

Oku-mak        fiildir.

Gör-mek        fiildir.

Ağaç-mak       anlamsız,fiil değil

Defter-mek    anlamsız,fiil deği

 

İş Bildiren Eylemler

  • Usta kaynak yapıyor.
  • Terzi elbise dikiyor.
  • Öğretmen yazı yazıyor.

Hareket Bildiren Eylemler

  • Merve denizde yüzüyor.
  • Sporcular  koşuyor.
  • Balıkçı ağı çekiyor.

Oluş Bildiren Eylemler

  • Bütün vadi yeşerdi.
  • Ağaçtaki elmalar kızarmış.
  • Havalar çok soğudu.

 

Fiillerde Zaman

Fiilin belirttiği iş,hareket,oluş ve durumun geçiş süresine fiilin zamanı denir.

*Fiillerde temel zamanlar:

  • Biten bir eylemi anlatır.(Geçmiş zaman)
  • Devam eden bir eylemi anlatır.(Şimdiki zaman)
  • Gelecekte yapılan bir eylemi anlatır.(Gelecek zaman)
  • Eylemin her zaman gerçekleşebileceğini anlatır.(Geniş zaman)

 

SORU:  “Bu akşam size geleceğim.” cümlesinde eylem bildiren kelime nedir?

CEVAP: “Geleceğim” kelimesidir. Bu kelime olumludur. Çünkü eylemin yapılacağını belirtmektedir.

SONUÇ: Bir cümlede işin, oluşun veya hareketin yapıldığını ya d yapılabileceğini bildiren kelimelere olumlu eylemler denir.

SORU:  “Bugün erken yatmayacağım.” cümlesinde eylem bildiren kelime hangisidir?

CEVAP: “Gitmeyeceğim.” Kelimesi eylemdir. Bu kelime olumsuzdur. Çünkü eylemin yapılmayacağını belirtmektedir.

SONUÇ: Bir cümlede işin, oluşun, hareketin yapılmadığına ve yapılamayacağını bildiren eylemlere olumsuz eylemler denir.

 

FİİL ÇEŞİTLERİ

Oluş Fiilleri

Adından da anlaşılabileceği gibi, belli bir zamana bağlı olarak, hiç kimsenin etkisi olmadan, zaman içinde, kendiliğinden oluşan olayları anlatan fiiller, oluş fiilleridir. Zamanla meydana gelen olayları anlatırlar.

Örnek:
İnsanlar, gün geçtikçe yaşlanıyorlar

İş (Kılış) Fiilleri

Kılış fiillerine yani iş fiillerine (ne, neyi, kimi soruları sorulur eğer bu sorulara cevap verirse kılış fiilidir ama cevap vermezse ya durum ya da oluş fiilidir.)

Bu fiillerin gerçekleşebilmesi için bir nesneye ihtiyaç vardır. Yani bir nesneye bağlı olarak yapılan hareketleri anlatan fiiller iş fiilleridir. İş fiilleri ile durum fiillerini karıştırmamak için, “onu” kelimesi kullanılır. Bu kelime, Türkçedeki canlı veya cansız, tüm varlık ya da nesnelerin yerine kullanılabilir.

Örnek: Şanlıurfa gezisinde Balıklıgöl’ü gördük.

Durum Fiilleri

Bu fiillerde belirtilen eylemi yapabilmek için bir nesneye ihtiyaç duyulmaz. Yani durum fiilleri, nesneye ihtiyaç duymayan fiillerdirler. Bunun yanı sıra gerçekleştirilen eylem öznenin üzerinde gerçekleşir ve işin gerçekleşmesinde öznenin bir etkisi vardır. Durum fiillerini bulabilmek için fiilin önüne “onu” kelimesi getirilir. Eğer anlamsız oluyorsa o fiil durum fiilidir.

Örnek:
Dün gece çok fazla uyudum.

BENZER YAZILAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.