Büyük ünlü uyumuna örnekler

Büyük Ünlü Uyumu nedir?

Türkçede 8 tane ünlü harfin 4 tanesi kalın, 4 tanesi ince ünlüdür. Büyük ünlü uyumu bir kelimedeki ünlü harflerin ince veya kalın olmasıyla ilgilidir.

Kalın Ünlüler: a, ı, o, u

İnce Ünlüler: e, i ,ö, ü

Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü varsa, diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olmalı; ilk hecede ince ünlü varsa diğer hecelerde de ince ünlü bulunmalıdır. Bu kurala büyük ünlü uyumu veya kalınlık-incelik uyumu denir.

Büyük Ünlü Uyumuna Örnekler

» Türkçemiz       →        Türk     -çe        -miz

» vatanım          →        va         -ta        -nım

Yukarıdaki sözcükler büyük ünlü uyumuna uymaktadır. Çünkü “Türkçemiz” sözcüğünde ince ünlülerden sonra ince ünlüler, “vatanım” sözcüğünde ise kalın ünlülerden sonra kalın ünlüler gelmiştir.

» tiyatro            →        ti          -yat       -ro

» kalemlik          →        ka         -lem      -lik

Yukarıdaki sözcükler ise büyük ünlü uyumuna uymaz; çünkü ince ünlülerle kalın ünlüler bir arada kullanılmıştır.

Büyük ünlü uyumuna uyan bazı sözcükler:
• Ayak
• Pencere
• Okyanus
• Çatı
• Araba
• Koltuk
• Aslan
• Bebek
• Tekne
• Balıkçı
• Gözlükçü
• Acılı
• Saygı
• Parmaklık
• Demir
• Çelik
• Makarna
• Pantolon
• Üzüm
• İnek
• Maymun
• Kapı
• Kablo
• Çekmece

Büyük ünlü uyumuna uymayan bazı sözcükler:

• Kalemlik
• Bilgisayar
• Kitap
• Telefon
• Selam
• Keman
• Gitar
• Matematik
• Biyoloji
• Taktik
• Karizma
• Çita

Daha fazlasını burada öğren: Eodev.com – https://eodev.com/gorev/1232236#readmore

UNUTMA :  Tek heceli ve birleşik kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

Örnek(ler)

» Başaksehir ve Beylikdüzü yeni kurulan ilçelerdendir.

» Yeryüzünde birçok canlı yaşar.

Yukarıdaki altı çizili kelimeler birleşik kelime olduğu için bu kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

» Bu beldenin sokakları her zaman temizdir.

Yukarıdaki altı çizili kelimeler tek heceli olduğu için bu kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

BENZER YAZILAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

7 + 2 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.